دانشگاه امام صادق علیه السلام مطالعات قرآن و حدیث 2008-3211 11 2 2018 08 23 Ribā in the Holy Qur'an; Based upon Economic Anthropological Models بازخوانی انگاره ربا در قرآن کریم با تکیه بر الگوهای انسان‏شناسی اقتصادی 61 92 2253 10.30497/quran.2018.2253 FA احمد پاکتچی دانشیار گروه علوم قرآن و حدیث دانشگاه امام صادق (ع)، تهران، ایران محمد حسن شیرزاد دانشجوی دکتری علوم قرآن و حدیث دانشگاه امام صادق(ع)، تهران، ایران محمد حسین شیرزاد دانشجوی دکتری علوم قرآن و حدیث دانشگاه امام صادق (ع)، تهران، ایران Journal Article 2018 03 08 "Ribā" is one of the key economic ideas in the Holy Qur'an, which Muslim scholars have studied its substance and rules. The history of this idea in Islamic culture indicates semantic divergences in it, such as the formation of both loan and dealing usury, which ultimately makes it difficult to achieve comprehensive meaning for this idea. Making difference between the Ribā among illiterates (’Ummīyyīn) and the one among People of the Book (’Ahl al-kitāb), this study attempts to explain the meaning of Ribā in the context of revelation of the Holy Qur'an based upon economic anthropological models. In addition to studying the substance of Ribā in Jewish culture mentioned in the Holy Qur'an just once, in Sura 4, verse 161, this study indicates that politico-economic changes in Arabian Peninsula led to two different types of Ribā among illiterates. This study, consequently, draws a semantic distinction between Ribā mentioned in Sura 30, verse 39, and other uses of the idea in the Holy Qur'an. «ربا» از جمله کلیدی‏ترین انگاره‏های اقتصادی در قرآن کریم است که مطالعه پیرامون ماهیت و احکام مربوط به آن، همواره در کانون توجه عالمان مسلمان قرار داشته است. مروری بر تاریخ این انگاره در فرهنگ اسلامی نشان از واگرایی‏هایی در آن، همچون شکل‏گیری ربای قرضی و ربای معاملی دارد که در نهایت دستیابی به جامع معنایی برای این انگاره را با دشواری روبرو ساخته است. پژوهش حاضر برای بازکاوی ماهیت ربا در بافت نزول قرآن کریم، به کاربست الگوهای انسان‏شناسی اقتصادی روی آورده و با تمایزگذاری میان ربای امّیّین و ربای اهل کتاب، به بازخوانی این انگاره اقتصادی همّت گماشته است. این پژوهش افزون بر مطالعه ماهیت ربا در فرهنگ یهودی که در آیه 161 سوره نساء بازتاب یافته است، به بررسی ربا در فرهنگ امّیّین پرداخته، نشان داده که تحولات سیاسی ـ اقتصادی در شبه‏جزیره عربستان موجب شکل‏گیری دو گونه متفاوت از ربا در میان امّیّین گردیده است که حاصل آن را می‏توان در تمایزگذاری میان ربا در آیه 39 سوره روم با دیگر موارد کاربرد آن در قرآن کریم خلاصه کرد. https://qhs.isu.ac.ir/article_2253_ce6c92303f38d297e263c7180f03d402.pdf