دانشگاه امام صادق علیه السلام مطالعات قرآن و حدیث 2008-3211 19 2 2026 03 21 Assessing the Authenticity of the Tafsīr Attributed to Imam Ḥasan al-ʿAskarī (PBUH) on the Basis of Confidence in Transmission (Wuthūq Ṣudūr) and Shaykh al-Ṣadūq’s Testimonial Authentication اعتبارسنجی تفسیر منسوب به امام حسن عسکری علیه السلام بر مبنای وثوق صدوری و شهادت انحلالی شیخ صدوق 173 200 78200 10.30497/qhs.2026.249200.4251 FA سید مجتبی حسین نژاد دانشیار گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشگاه مازندران، ساری، ایران 0009-0001-0391-0021 سعید احمدی فرد استادیار گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشگاه مازندران، ساری، ایران 0009-0003-1023-7351 Journal Article 2025 10 17 The Tafsīr attributed to Imam al-Ḥasan al-ʿAskarī (A.S.) is an incomplete transmitted (maʾthūr) commentary that is said to preserve the Imam’s teachings as recorded by two of his disciples over a period of seven years. Its authenticity has long been a matter of scholarly dispute. Since numerous religious rulings—particularly in the area of subsidiary legal questions (furūʿ al-fiqh)—are based exclusively on traditions preserved in this commentary, accepting or rejecting its narrations has significant implications for the derivation of Islamic legal rulings. This study examines the principal arguments advanced by both supporters and critics of the work and critically evaluates the objections raised against its authenticity. The findings indicate that previous assessments have not given sufficient consideration to the full range of evidence relevant to its probative value. In particular, the reliability of the transmitters appearing in Shaykh al-Ṣadūq’s chain of transmission to the Tafsīr, together with the reliance placed upon this work by prominent scholars such as Shaykh al-Ṣadūq, al-Ṭabrisī, Ibn Shahr Āshūb, and al-Rāwandī, provides sufficient grounds for confidence in the transmission (wuthūq ṣudūr) of its contents from the infallible Imam. Consequently, the traditions contained in this Tafsīr may be regarded as authoritative. Moreover, since the authority of these traditions derives intrinsically from cumulative scholarly attestation—particularly the Testimonial Authentication (shahādah inḥilāliyyah) of eminent authorities such as Shaykh al-Ṣadūq—the presence of a limited number of weak reports does not undermine the evidentiary validity of the remaining traditions contained in the work. تفسیر منسوب به امام حسن عسکری(ع)، به عنوان تفسیری ناتمام و ماثور و برگرفته از املاى فرزندان از تعالیم و فرموده‌های امام عسکرى(ع) در طى هفت سال است. در اعتبار این تفسیر میان صاحب‌نظران، اختلاف‌نظر است. از آنجا که مستند تعداد زیادی از مسائل، خصوصاً فروعات فقهی، روایاتی است که صرفاً در این تفسیر آمده است، ‌لذا پذیرش و یا طرد روایات این تفسیر اثر غیر قابل انکاری در فرایند استنباط احکام خواهد داشت. در این نوشتار پس از تبین شواهد و ادله مخالفین و موافقین و نیز اعتبارسنجی انتقادهای مخالفین، مشخص شد که در رابطه با این تفسیر به جمیع قرائن و شواهد موثر در حجیت آن توجه جدی نشده است، بلکه در این هنگام با توجه به شواهدی چون وثاقت راویان واقع شده در طریق سندی شیخ صدوق به تفسیر منسوب به امام عسکری(ع) و اعتماد بزرگانی چون شیخ صدوق، طبرسی، ابن شهر آشوب و راوندی به این تفسیر، وثوق به صدور مضمون روایات این تفسیر از معصوم(ع) حاصل شده و به تبع آن روایات این تفسیر حجت می‌باشند. با توجه به اینکه حجیت روایات در این تفسیر ذاتی می‌باشد و ناشی از شهادت انحلالی بزرگانی چون شیخ صدوق است، وجود بعضی از روایات ضعیف نمی تواند ضرری به حجیت روایات دیگر این تفسیر وارد کند.

https://qhs.isu.ac.ir/article_78200_999a0628fad1f46f5a6a8385546378ff.pdf