استادیار گروه آموزش الهیات، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران.
10.30497/qhs.2026.248114.4129
چکیده
هدف این پژوهش، تحلیل گفتمان نشانهشناختی آیات 13-32 سوره یس برای کشف لایههای معنایی در سیاق مکی است. این آیات، با روایت قصه قریهای که پیامبران را تکذیب کرد، پیامهای توحیدی، هشداری و عبرتآموز را منتقل میکنند، اما چگونگی تولید معنا در این گفتمان نیازمند بررسی است. سؤال اصلی پژوهش این است که چگونه نشانهها، دوگانهها و نظامهای معنایی، معنا را در این آیات تولید میکنند و بر مخاطبان تأثیر میگذارند؟ روش تحقیق، تحلیل نشانهشناختی با تکیه بر نظریههای نشانهشناسی است که به شناسایی نشانهها و ساختارهای معنایی میپردازد. یافتهها نشان داد که نشانههایی مانند «القریه» و «من أقصا المدینة رجل» معانی ضمنی مرتبط با مکه تولید میکنند، دوگانههای ایمان - کفر و توحید - شرک گفتمان را سازماندهی میکنند و نظامهای معنایی در سطوح ظاهری، ضمنی و ایدئولوژیک حس ترس، امید و عبرت را در قریش و مؤمنان ایجاد میکنند. نتیجه کلی اینکه، این آیات با شبکهای از نشانهها و نظامهای معنایی، دعوت مکی را به پیامی پرنفوذ و جاودانه تبدیل کردهاند.
مطالعات قرآن و حدیث