استادیار، گروه معارف اسلامی، دانشکده الهیات و علوم اسلامی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران.
10.30497/qhs.2026.248662.4188
چکیده
در متون دینی، فرزندآوری همواره مورد توجه و تشویق بوده، اما برخی گزارهها ظاهراً به نکوهش آن پرداخته و با دیگر ادله در تعارض به نظر میرسند. نظر به اهمیت موضوع فرزندآوری و ازدیاد نسل و همچنین ضرورت رفع تعارضات دروندینی، بررسی و تبیین معنای دقیق ادله نقلی نکوهش فرزندآوری و تعیین تکلیف این تعارضات ضروری به نظر میرسد. پرسش اصلی پژوهش آن است که معنای حقیقی ادله نقلی نکوهش فرزندآوری چیست و چه نقدهایی بر تفسیر تحدید نسل از این ادله وارد است. فرضیه تحقیق این است که ادله نقلی در این زمینه تعارض واقعی ندارند و گزارههای بهظاهر نکوهشکننده فرزندآوری، در حقیقت در مقام مذمت آن نیستند. هدف اصلی پژوهش، تبیین معنای متون دینی مورد نظر و رفع تعارض ظاهری آنها از طریق نقد ادله نکوهش فرزندآوری است. هدف فرعی نیز، زدودن موانع دروندینی برای ترویج فرزندآوری میباشد. برای دستیابی به اهداف این پژوهش نظری و مسألهمحور که درپی توسعه دانش موجود است، دادهها به روش کتابخانهای و با تمرکز بر متون حدیثی و تفسیری گردآوری شد. در مرحله بعد، این دادهها با بهرهگیری از تحلیلهای نقلی و عقلی و مقایسه با دیگر شواهد مرتبط، تجزیه و تحلیل شد. نتایج پژوهش حاکی نشان میدهد که انگاره نکوهش فرزندآوری در ادله نقلی، ناشی از عدم تعمق در معنای واژگانی چون بلاء و آزمون الهی، خلط علت تامه با علت اعدادی و غفلت از سیاق روایات است. با تبیین این ملاحظات، آشکار میگردد که ادله نقلی یادشده، دلالتی بر مذمت فرزندآوری ندارند.