تحلیل انتقادی خودبنیادی قوانین طبیعت در پیدایش نظم مبتنی بر احادیث امام صادق علیه السلام و یافته‌های علمی

امروزه خداناباوران معاصری چون ریچارد داوکینز و استیون هاوکینگ -که بیشترین نقش را در ترویج الحاد داشته‌اند- عمده استنادشان به خودبنیادی قوانین فیزیک و انتخاب طبیعی در شکل‌گیری حیات و سیستم‌ها و ساختارهای پیچیده است. در نگاه طبیعتگرایانه تقلیلی، قوانین طبیعت در پیدایش پیچیدگی‌ها و ساختارهای منظّم و هماهنگ کافی قلمداد شده و وجودِ علّت و عاملِ خارجی انکار می‌شود. در این پژوهش با استناد به ادّله و براهین مأخوذ از احادیث امام صادق علیه السلام و یافته‌های علمی، انگاره خودبنیادی طبیعت در پیدایش نظم و ساختارهای پیچیده مورد نقد و بررسی قرار گرفته و نشان داده خواهد شد که نه خداوند جایگزینِ طبیعت است و نه قوانینِ طبیعت جایگزین خداوند، بلکه قوانینِ طبیعت به مثابه اسباب و ابزارهایی هستند که خالقِ هستی اراده خود را به وسیله آن‌ها جاری می‌سازد. همچنین لازم است به این مهم توجّه شود که علم تجربی تنها به تبیین و توصیفِ چگونگی پدیده‌ها پرداخته و اظهارنظر درباره علّت و غایت آن‌ها خارج از روش تجربی است که با توسل به ادلّه عقلی-فلسفی ممکن خواهد بود. غیرممکن بودنِ پیدایشِ اتفاقی نظمِ گسترده، نقد سازوکارِ انتخاب صحیح بدونِ عاملِ آگاهی، ثبات و الزام قوانین طبیعت و الگوهای دقیقِ تکرار شونده و بروز نقص در جریان طبیعت و غلبه بر آن، از جمله دلائلی است که خودبنیادی قوانین طبیعت را در شکل‌گیری نظم هستی با چالش مواجه می‌سازد